Due diligence, bir yenilenebilir enerji yatırımının en kritik aşamasıdır — ama sıklıkla yalnızca hukuki bir formalite olarak görülür. Oysa iyi yürütülmüş bir due diligence süreci, projenin gerçek riskini ve getirisini ortaya çıkarır.
Teknik Due Diligence
Verim (yield) tahminlerinin bağımsız bir üçüncü taraf tarafından doğrulanması, ekipman seçiminin (panel, inverter, batarya) güvenilirliği, şebeke bağlantı anlaşmasının kapsamı ve şartları, arazi/saha koşulları (zemin etüdü, erişim) — teknik incelemenin temel başlıkları bunlar.
Ticari Due Diligence
Gelir varsayımlarının hangi piyasa senaryosuna dayandığı, PPA varsa karşı taraf riski ve sözleşme şartları, işletme ve bakım (O&M) maliyet projeksiyonları, ve projenin finansal modelinin duyarlılık analizleri (fiyat, verim, maliyet senaryoları) bu aşamada incelenir.
Hukuki ve İdari Due Diligence
İzinlerin nihai ve itiraz süresi geçmiş olması, arazi haklarının (mülkiyet veya uzun vadeli kira) projeyle uyumlu süre ve şartlarda olması, şirket yapısının ve mevcut sözleşmelerin (EPC, O&M, şebeke bağlantısı) eksiksiz ve devredilebilir olması kontrol edilir.
Due Diligence Kimin İşi?
Pratikte bu süreç tek bir uzmanlık alanına sığmıyor — teknik danışmanlar, hukuk firmaları, finansal danışmanlar ve yerel pazarı bilen bir koordinatör birlikte çalışır. Bu koordinasyonun düzgün yürütülmesi, sürecin hem hızını hem güvenilirliğini belirliyor.
Deneyimlerimize göre, due diligence sürecinde en çok zaman kaybı, farklı danışmanlar arasındaki koordinasyon eksikliğinden kaynaklanıyor — teknik bulgunun ticari modele, ticari modelin hukuki yapıya zamanında yansımaması gibi.
Due Diligence Ne Kadar Sürer?
Proje büyüklüğüne ve geliştirme aşamasına bağlı olarak, kapsamlı bir due diligence süreci genellikle birkaç haftadan bir-iki aya kadar sürebilir. RTB aşamasındaki bir proje için süreç daha hızlı ilerler, çünkü izin ve şebeke bağlantısına dair belirsizlikler zaten çözülmüş olur — bu da erken aşama projelere kıyasla önemli bir zaman ve risk avantajı sağlar.